නයිජර් රාජ්යයේ අගනුවර වන නියාමි හි පිහිටි එරට විශාලතම ගුවන් තොටුපළ වන ඩියෝරි හමානි ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපළට ජූනි 18 වන බ්රහස්පතින්දා අලුයම සන්නද්ධ තුවක්කුකරුවන් පිරිසක් විසින් දරුණු ප්රහාරයක් එල්ල කර තිබේ. එරට වේලාවෙන් අලුයම 5.00 ත් 6.00 ත් අතර කාලයේදී ආරම්භ වූ මෙම ප්රහාරය, බෝම්බ පිපිරීම් සහ අඛණ්ඩ වෙඩි තැබීම් සමඟින් පැය භාගයක සිට පැය දෙකකට ආසන්න කාලයක් පුරා පැවති බව වාර්තා වේ.
ගුවන් තොටුපළට යාබදව පිහිටි 101 වන ගුවන් හමුදා කඳවුර ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙම ප්රහාරය එල්ල වී ඇති අතර, ප්රදේශවාසීන් පවසන්නේ සුපුරුදු අලුයම යාඥා මෙහෙයන් සිදුකරන අවස්ථාවේදී මෙම වෙඩි හඬ සහ පිපිරීම් ශබ්දය ඇසුණු බවයි.
නයිජර් ආරක්ෂක අමාත්යාංශය නිකුත් කළ නිල වාර්තාවලට අනුව මෙම ගැටුම්වලින් ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන් 11 දෙනෙකු සහ සිවිල් වැසියන් දෙදෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත. ප්රහාරයට පැමිණි සන්නද්ධ කල්ලියේ සාමාජිකයන් 22 දෙනෙකු ආරක්ෂක අංශ ප්රහාර හමුවේ මියගොස් ඇති අතර, සැකකරුවන් 20 දෙනෙකු පමණ අවිආයුධ ද සමඟ අත්අඩංගුවට ගැනීමට ආරක්ෂක අංශ සමත්ව තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඇතැම් ස්වාධීන මාධ්ය වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ප්රහාරකයින් ද ඇතුළුව සමස්ත මරණ සංඛ්යාව 35 ක් පමණ වන බවයි. අල්-කයිඩා සංවිධානයට අනුබද්ධිත ජමාත් නුස්රත් අල්-ඉස්ලාම් වල්-මුස්ලිමින් (JNIM) නමැති ජිහාඩ් කණ්ඩායම මෙම ප්රහාරයේ වගකීම භාරගෙන ඇති අතර, ඔවුන් මෙය හමුදා කඳවුර සහ ගුවන් තොටුපළ ඉලක්ක කරගත් මරාගෙන මැරෙන ප්රහාරයක් ලෙස හඳුන්වා දී ඇත.
මෙම සිදුවීම 2026 වසර තුළ ඩියෝරි හමානි ගුවන් තොටුපළ ඉලක්ක කර ගනිමින් එල්ල වූ දෙවන මාරාන්තික ප්රහාරය ලෙස සනිටුහන් වේ. මීට පෙර පසුගිය ජනවාරි 29 වනදා ඉස්ලාමීය රාජ්ය (IS) සංවිධානයේ සහෙල් කලාපීය ශාඛාව විසින් මෙම ගුවන් තොටුපළටම ප්රහාරයක් එල්ල කර ගුවන් යානා කිහිපයක් විනාශ කර දැමූ අතර, එම ප්රහාරය සහ ජූනි මාසයේ එල්ල වූ මෙම නවතම ප්රහාරය අතර පැහැදිලි කාලානුක්රමික සමානකමක් දක්නට ලැබේ. නියාමි නුවර භූගෝලීය පිහිටීමට අනුව සිවිල් ගුවන් ගමන් මෙහෙයවන ප්රධාන පර්යන්තය සහ හමුදා කලාපය එකිනෙකට ඉතා සමීපව පිහිටා තිබීම, ජිහාඩ් කණ්ඩායම්වලට මෙවැනි උපායමාර්ගික ඉලක්ක වෙත පහසුවෙන් ළඟාවීමට මඟ පාදා ඇති බව ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයෝ පවසති. කලාපය තුළ තම බලය තහවුරු කරගැනීම සඳහා JNIM සහ IS කණ්ඩායම් අතර පවතින අභ්යන්තර තරඟකාරිත්වය ද මෙම ප්රහාර මඟින් මැනවින් පිළිඹිබු වේ.
නයිජර් රාජ්යය පසුගිය දශකය පුරාම සහෙල් කලාපයේ පවතින ජිහාඩ් ත්රස්තවාදී ක්රියාවලින් දැඩි ලෙස පීඩා විඳි රටකි. ආරක්ෂක තර්ජන පාලනය කිරීමට අපොහොසත් වීම මුල් කරගනිමින් 2023 වසරේදී සිදු වූ හමුදා කුමන්ත්රණයකින් පසු එරට පාලනය හමුදා ජුන්ටාවක් වෙත නතු විය. ඉන් අනතුරුව නයිජර් පාලකයින් ප්රංශ සහ ඇමරිකානු ඇතුළු බටහිර ආරක්ෂක බලකායන් රටින් ඉවත් කිරීමට පියවර ගත් අතර, ත්රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා රුසියානු සහාය වැඩි වශයෙන් ලබාගැනීමට කටයුතු කළේය. එවැනි පසුබිමක අගනුවර කේන්ද්ර කරගනිමින් එල්ල වූ මෙම ප්රහාරය හමුදා ජුන්ටාවේ නව ආරක්ෂක උපායමාර්ගවල පවතින දුර්වලතා මතුකර දක්වන්නකි.
මෙම ප්රහාරයෙන් පසුව දැඩි ආරක්ෂක රැකවල් මධ්යයේ ගුවන් තොටුපළේ කටයුතු එදිනම පස්වරුවේ නැවත ආරම්භ කිරීමට බලධාරීන් කටයුතු කළ ද, සිවිල් ගුවන් ගමන් රැසක් ප්රමාද වීම හේතුවෙන් ආර්ථිකයට සහ මගීන්ට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය. අගනුවර ආරක්ෂිතම ස්ථානයක් ලෙස සැලකෙන ගුවන් තොටුපළට මෙවැනි ප්රහාරයක් එල්ල විය හැකි නම් තමන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව කිසිදු විශ්වාසයක් තැබිය නොහැකි බව නියාමි නුවර පදිංචි සිවිල් වැසියන් පවසති. මෙම සිදුවීම මඟින් මාලි සහ බුර්කිනා ෆාසෝ වැනි අසල්වැසි රටවල ස්ථාවරත්වයට ද තර්ජනයක් එල්ල වන අතර, බටහිර අප්රිකානු රාජ්යයන්ගේ ආර්ථික ප්රජාව (ECOWAS) සහ අනෙකුත් ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන් ඉදිරියේදී නයිජරයේ ආරක්ෂක තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් දක්වන ප්රතිචාරය තීරණාත්මක වනු ඇත.
source :BBC English
